دو اسم، دو مصالح
شهسوار در تابلوی هتلها و حرف رانندهها زنده است. تنکابن روی تابلو و سند. مصالح بافت قدیم — سیمان رنگی، حلب، چوب رنگروغنی — مال اسم اولاند. سنگ سفید و کامپوزیت مال اسم دوم و آگهی ویلا.
این دوگانگی را در یک خیابان میشود دید: مغازهٔ مرکبات با سایهبان پارچهای، و سردر ویلا با ستون سنگی. هیچکدام لزوماً غلط نیستند؛ غلط این است که دومی بخواهد اولی را کهنه بخواند.
پیمانکار محلی هنوز ملات و آبرو را بهتر از نمای خشک بلداست. وقتی کارفرما نمای خشک میخواهد، اجرا را از تیم غیربومی میگیرد. جزئیات اقلیم همانجا گم میشود.
یادداشت مصالح یعنی طرف خاک و نم را گرفتن. اسم شهر هرچه باشد، شرجی یکی است. سنگی که در کرج جواب داده، اینجا شوره میزند.
باغ مرکبات بهمثابه سازهٔ نرم
باغ پرتقال و نارنج فقط منظره نیست. تاج درخت سایه میسازد، ریشه خاک را نگه میدارد، و آبیاری سطح رطوبت را بالا میبرد. خانهای که وسط باغ ساخته شود بدون فکر به ریشه، بعداً پی را با درخت دشمن میکند.
مالک باغ وقتی تکهای را میفروشد، معمولاً درختهای همان قطعه را میزند تا «زمین ساختمانی» شود. قیمت بالا میرود و خرداقلیم پایین. خانهٔ نو در آفتاب کامل، کولر بیشتری میخواهد.
چوب جعبهٔ میوه و انبار باغ، درس ارزانی از جزئیات ضدنم است: فاصله از زمین، سقف ساده، رنگ. ویلا این درس را گران دور میزند و بعد کپک میزند.
اگر قرار است باغی بماند، ساختمان باید از تنه فاصله بگیرد و مسیر آب درخت را قطع نکند. این محدودیت پلان است نه تزئین. پلان آزاد وسط باغ، غالباً یعنی مرگ تدریجی درخت.
نشتارود و نوار ویلا
نشتارود را خیلیها با ویلاهای نو و دسترسی به جاده میشناسند تا با بافت شهری. زمینها خرد شدهاند و هر قطعه یک جعبه. پیوستگی سایهدار باغ اینجا نازکتر است.
عرض معابر داخلی شهرکها برای ماشین کافی است و برای پیاده خستهکننده. هیچ مغازهٔ سرراهی در کار نیست. زندگی روزانه یا ماشین میخواهد یا سفر به مرکز تنکابن.
نماها رنگ روشن و سنگ ارزاناند. بعد از دو زمستان، درزها سیاه میشوند چون شستوشو و جزئیات چکهگیر ضعیف است. «سفید شمال» در عمل خاکستریِ نم است.
میشود در نشتارود هم درست ساخت: سقف با شیب واقعی، ایوان، و مصالحی که شسته شوند. بازار اما سرعت تحویل را میخواهد. سرعت، دشمن عایق است.
بافت شهری نمدار
مرکز تنکابن هنوز دیوارهای سیمانی دارد که رنگ روغنیشان پوستهپوسته شده. این پوسته زشت است و صادق. زیرش آجر یا بلوک نمکشیده معلوم میشود.
بازار میوه و خیابانهای نزدیکش، ورودی کوچک و سایهبان پارچهای دارند. کف همیشه کمی خیس است. کفش میلغزد. معماری تجاری اینجا یعنی شیب کف و آبرو، نه لوستر.
بازسازی واحدهای بالا معمولاً با گچ و کناف پیش میرود. گچ در این رطوبت اگر عایق پشتش نباشد، طبله میکند. کناف هم اگر سقف را ببندد و تهویه ندهد، کپک را پنهان میکند نه درمان.
بهتر است دیوار خارجی قابلیت خشک شدن داشته باشد. رنگ پلاستیک ضخیم گاهی نفس دیوار را میگیرد. پیمانکار رنگ «قابل شستوشو» میفروشد؛ دیوار قابل تنفس کمفروشتر است.
ویلایی که درخت را تزئین میکند
ویلای تنکابن در آگهی با یک نارنج در حیاط دیده میشود. در اجرا همان درخت اگر جلوی نما باشد قطع میشود. درخت تزئین است تا وقتی با رندر نسازد.
کف حیاط را سنگ میکنند تا گل و برگ نیاید. آبیاری درخت سخت میشود و ریشه زیر سنگ میپوسد. تمیزی عکس، مرگ باغچه است.
معمار برتر اگر از تنکابن بنویسد، باید بوی پوست نارنج را معیار کند. خانهای که بعد از باران این بو را نداشته باشد، از شهر کنده شده حتی اگر کد پستی تنکابن داشته باشد.
مصالح درست اینجا آنهاییاند که لکه و شستوشو را بپذیرند: سیمان، آجر، چوب رنگشده. سطح براق لوکس، در شهر مرکبات زود دروغ میشود.
